maandag 22 september 2008

GENESIS


Vele mensen huiveren bij het woord alleen al. Denkend aan die katholieke onderdrukking uit de vorige eeuw. Maar Genesis is tevens de titel van het laatste grote fotoproject van Sebastiao Salgado. Hiervoor ging hij op zoek naar de laatste pure plekken op aarde. Voor zover dit eigenlijk nog mogelijk is. Ethische preken over ecologie helpen niet meer. Mensen zijn er onverschillig aan geworden. Niet Salgado die, samen met zijn vrouw, dertien jaar geleden het Instituto Terra oprichtte. Hiermee willen ze het regenwoud herstellen op de plekken waar het vee van zijn vader het had vernietigd.

Niet toevallig begint hij zijn reportage op de Galapagoseilanden. Een doorn in het oog van menig evolutienegationist. Een must voor diegenen die beter weten. En als we de laatste cijfers uit het onderwijslandschap mogen geloven is dat een steeds selecter groepje aan het worden. Geen God noch evolutie. Wat dan wel?

Salgado richtte zijn blik niet op mensen - zoals in een eerder fotoproject genaamd Exodus - maar op dieren en landschap, de lucht en de aarde. "Omdat de aarde groter is dan de mens. en de mens ook maar een dier is, dat leeft tussen de andere dieren." Geen doemdenken. Een positieve boodschap: laat de mensen zien hoe mooi, hoe waardevol de aarde is, zodat iedereen denkt: dit mag nooit verloren gaan. (P)

donderdag 18 september 2008

HARMONIA MUNDI


Het overbekende en prestigieuze platenlabel 'Harmonia Mundi' viert haar vijftig jarig bestaan. En dat doen ze in stijl. Met het oog op de portefeuille van de muziekminnende wereld. Een keuze van vijftig uitvoeringen voor de prijs van vijftig euro. (Her-)ontdek de 'Mattheuspassie' van Bach (uitgevoerd door niemand minder dan Philippe Herreweghe), motetten van Dufay (Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel), 'Nuit d'été' van Berlioz (Orchestre des Champs-élysées o.l.v. Herreweghe), 'El Amor brujo' van Manuel de Falla (Josep Pons) en ga zo maar verder. Vele ronkende namen uit een roemrijk verleden. een absolute aanrader, van een van de toplabels uit de geschiedenis van de klassieke muziek. (P)

zaterdag 13 september 2008

waanzin, waanzin, alles is waanzin



“Ik wil helemaal niet meer spreken met de wereld; ik wil proberen te vergeten dat ik dit ooit gedaan heb. (...) Zal ik na met de wereld ruzie gemaakt te hebben naar bed gaan. Of zal ik naar een plek vluchten waar niemand mijn taal kent noch verstaat, noch ik de hunne versta. (...) Nee, ik zal de wereld niet verlaten – ik zal mijn intrek in een gekkenhuis nemen en zien of de onpeilbare waanzin het raadsel van het leven niet wil onthullen. Wat een dwaas ben ik, waarom heb ik dit al niet veel eerder gedaan, heb ik niet al veel eerder begrepen wat het zeggen wil dat de Indianen eer bewijzen aan de waanzinnigen, en voor hen opzij gaan. Ja, het gekkenhuis in – denk je ook niet dat ze me toe zullen laten?”
S. Kierkegaard (P)

woensdag 10 september 2008

It's not only Rock 'n Roll, Baby!


Dat muziek en kunst vaak hand in hand gaan, is geen nieuwtje. Het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel heeft er dan ook maar een expo rond gemaakt (met de medewerking van Rock Werchter). Van yoko Ono - dood die nieuw leven brengt? -, Brian Eno - enkele lijntjes teveel gekribbeld -, Chicks on Speed, Fischerspooner, Devendra Banhart, Kembra Pfahler - zet eens een vrouw in de verf -, tot Pete Doherty. Deze laatste had hoogst waarschijnlijk een lijntje teveel gesnoven. Al moet gezegd worden dat het tot het betere werk van de gehele expo behoorde. Samen met Laurie Anderson - bekend van het prachtige nummer "O superman" - en het poëtisch, dromerige van Jonsi Birgisson (Sigur Ros).

Kunstenaars die hun eigen weg willen gaan. Met als hoofdtoon: kunst en muziek, of misschien zoals in het werk van Anderson taal en beeld.

It's not only rock 'n roll, but I don't really like it, Baby! Op vrijdag 12.09 vindt de finissage plaats met de nodige concerten, performances en DJ's. Allen met een hart voor muziek (en kunst) daarheen... (P)

zondag 7 september 2008

BERCKMANS' BIOTOOP

'Ge vraagt u af waarom ge nergens nog een duidelijk zicht op hebt, het is omdat ge scheel ziet van miserie, want morgen wordt een drukke dag, want morgen moet ge zien dat ge eerst uit en veel, veel later weer terug in uw bed sukkelt, en dan zwijgen we nog over overmorgen en dan spreken we nog niet van de dagen van uw leven, ge zijt niet de eerste enigen en ge zult ook niet de laatste laatsten zijn die 's morgens om halfvijf een blik bonen in tomatensaus nog vreet en als ge ullie ooit hebt afgevraagd hoe gij een rechthoekige driehoek kunt krijgen uit de uiers van een koe, welnu, melk in het kwadraat plus kaas in het kwadraat is altijd gelijk aan boter in het kwadraat.' Uit: JMH Berckmans, Na het baden bij Baxter (2000)

zaterdag 6 september 2008

BURIAL



"Over the last year the unknown thing became an issue so I'm not into it any more. I'm a lowkey person and I just want to make some tunes, nothing else." Met deze woorden werd een van de grote geheimen van de laatste jaren in het muzieklandschap opgeheven. Burial bleek niet Fat boy slim - hoe komen ze er ook bij -, noch Aphex Twin - wat al iets meer in de richting leek te gaan - te zijn. Will Bevan, een nobele onbekende uit Londen, blijkt de begeestering van Burial te zijn. Bevan bracht het dubstep-genre op de wereldkaart met zijn titelloze debuutalbum in 2006. Maar met het bloedmooie 'Untrue' is het hek pas volledig van de dam.

Het onbekende laat zich niet steeds uitspreken. Muziek helpt daarbij misschien af en toe. Alleen moeten we dan ook blijven openstaan voor het grote onbekende... En daar wringt het schoentje blijkbaar voor vele mensen... (P)

donderdag 4 september 2008

LEUVEN IN STEIGERS



Dat de Belg een baksteen in de maag heeft, weten we al lang. Dat het stilaan onbetaalbaar wordt voor de gewone man - en ook voor de iets rijkere laag van de bevolking -, weten we ook al wel. En toch blijven steden bouwen.

Leuven is nu al enkele jaren bezig met enkele grootse projecten waaronder een gloednieuwe museumsite. Ergens 2009 - indien er geen vertraging op komt - zou dit museum haar deuren openen met een retrospectieve van Rogier van der Weyden. Klinkt zeer aanlokkelijk.

Maar nog goed (cultureel) nieuws. De Sint-Jacobskerk zou eindelijk onder handen genomen worden. De kerk met een van de wereldwonderen, zal haar lijdensweg van veertig jaar eindelijk ten einde zien komen. U moet maar eens naar de klokkentoren kijken. Niet veel soeps, ware het niet dat de klok buiten de toren is gesitueerd.

Restauratiewerken dringen zich al jaren op. Naar alle waarschijnlijkheid ziet men er nu ook enig nut in. Een nieuw culturencetrum? Of, zoals stemmen opgaan, een nieuwe boekhandel. Naar het model van de dominicanerkerk in Maastricht die recent nog uitgeroepen werd als mooiste boekhandel van de wereld.

Ik heb altijd al geweten dat deze borrelput van het denken steeds origineel uit de hoek kon komen. Leuven,... (P)

dinsdag 2 september 2008

ALS 'S NACHTS DE LICHTEN DOVEN



Als 's nachts de lichten doven
en de klokken niet meer luiden.
Als je je eenzaam voelt in het holst van de nacht,
denk aan mij,
ook al ben ik er niet meer.
Misschien zien we elkaar weer,
als de ochtend begint te gloren
en de dag terug het leven schenkt.
Vergeet me niet,
zoals ik jou nooit vergeten zal... (P)

donderdag 10 april 2008

EEN DAG UIT HET LEVEN


Catalogus van de nieuwe verleiding:
Instant rijkdom
Emotioneel onthechte seks
Overdaad aan informatie
Het geloof dat het innemen van bepaalde stoffen het aura van het lichaam of de persoonlijkheidsstructuur kan veranderen
Verwaarlozing van het onderhoud van de democratie
Het opzettelijk negeren van de geschiedenis
Lichaamsmanipulatie
Het opzettelijk verwerpen van de diepere gedachte
Lichaamsnijd
Het geloof dat het schouwspel de realiteit is
Indirect leven via beroemdheden
Het verwerpen van sentiment
Het gebrek aan bereidheid normen en waarden enig gezag toe te kennen.

naar D. COUPLAND, Polaroids (P)

maandag 7 april 2008

SHAKESPEARE OP WIELEN


De gloriedag van de Vlaamse sport is weer voorbij. En hoe! Superlatieven schieten te kort om de mooiste Ronde van Vlaanderen in lange tijden te beschrijven, aldus menig analist. In deze Vlaamse wielerweek, werd het orgelpunt gezet op de Koppenberg, Berendries, oude Kwaremont, de Kluisberg en de Muur. Kasseien en heuvels, regen, wind, hagel en zelfs sneeuw... Geen haarnetjes of glitters maar modder, zweet en af en toe een beetje bloed. Mannen uit één stuk, die niet vallen bij het minste geluid of bij de minste nadering van een tegenstander zoals in die andere sport. “In de smidse der beproeving wordt het karakter gestaald,” aldus Karel Van Wijnendaele.

Er bestaat zelfs een specifiek (Vlaams) woord voor om een soort wielrenner aan te duiden: de Flandrien. Loodzware luchten, knoestige knotwilgen, grauwe gezichten, tubes kruiselings rond de borstkas, loodzware fietsen,... Laat de kinderen van het voetbal maar voor wat ze zijn. Afzien, pijn, lijden,... en uiteindelijk wederopstanding. Van hel naar hemel (en soms ook weer terug). In geen enkele sport liggen tragiek en heroïek zo dicht bij elkaar. Schotte, Museeuw, Buysse, Van Looy, Merckx,...

Ik wist het al langer: Vlamingen zullen hun afkomst nooit kunnen verloochenen. Het hoogste wat ze ooit kunnen worden zijn veredelde boerenzonen en –dochters. Politici zijn daar goed in. Maar de doorsnee Vlaming staat te brullen langs de weg met hun voeten in het slijk. Vooruit met die helden. Lang zullen ze leven...

“Vanaf terrasjes kijken toeristen en inwoners toe. Niet-wielrenners. De leegheid van die levens schikt me.” (Tim Krabbé, De renner) (P)

donderdag 3 april 2008

VERKAPTTE RELIGION


Niet om een of andere polemiek gaande te houden.

"Een echte religie kweekt ontzag voor de onverklaarbaarheid van de wereld. In het licht van het geloof wordt de wereld groter en duisterder, want zij bewaart haar geheim, en de mens ziet zichzelf als een deel daarvan. Hij blijft voor zichzelf ongewis. Voor de monomaan van de 'verkapte religie' daarentegen schrompelt de wereld ineen. Hij vindt overal en in elk ding alleen nog maar bevestiging van zijn mening, die hij met het vuur van het geloof tegen de wereld en zijn eigen twijfel verdedigt." (Carl Christian Bry, geciteerd in Heidegger en zijn tijd, Rüdiger Safranski)

Dit eenvoudige criterium kan een leidraad zijn in het maken van een onderscheid tussen religie en gewoon verstoppertje spelen voor grote vragen en problemen. Een prachtig voorbeeld hiervan is de documentaire over Jesus camp natuurlijk in de US of A. En wat dacht u van een beetje god voor managers, ook de Bijbel staat in het teken van het kapitaalgewin. In god we trust, het staat er zelfs op (sinds de jaren '50). (P)

dinsdag 1 april 2008

KOYAANISQATSI



Oftewel de mens uit evenwicht. Prachtige film van Godfrey Reggio over mens en wereld, mens en technologie. Beelden onder deskundige muzikale begeleiding van Philip Glass. Alles is gewoon mooi! Alles is gewoon anders! Het eerste deel van de qatsi trilogie (gevolgd door powaqqatsi - leven in transformatie - en naqoyqatsi - leven in strijd). Profetische woorden? Waar hebben we dat nog gehoord? (P)

maandag 31 maart 2008

dEUS


Laten we het even over een andere god hebben: dEUS. Zes jaar hebben we moeten wachten op een nieuw album. En toen, in 2005, werd Pocket Revolution op de mensheid afgevuurd. Een prachtig album dat op zijn specifieke manier door merg en been snijdt (met een stevige knipoog naar de Amerikaanse schrijver Raymond Carver).

Minder experiment, of was dat ook een experiment? En de groep, die werd voor de zoveelste keer op rij hertekend. Alleen Tom Barman en Klaas Janszoons hebben de tand des tijd overleefd. Maar je kan je afvragen of die verandering van de wacht – met Mauro Pawlowski – slecht was (behalve dan misschien voor die grote doorbraak in het buitenland). dEUS betekende het begin van een oerknal. Waaruit o.a. Stef Kamil Carlens met Zita Swoon zich als een evenwaardige medespeler heeft opgewerkt.

Drie jaar later mag de wereld zich weer opmaken voor een nieuwe plaat. Vantage Point zal te verkrijgen zijn vanaf 18 april. Een laat paasgeschenk? Zeker als je mag afgaan van die kleine voorproefjes van singles en het internet.

“België vormt nu al meer dan een decennium een schatkamer van geweldige bands en bandjes die wereldacts zouden zijn geworden als hun standplaats niet Antwerpen maar Manchester of New York was geweest.” Aldus Joost Zwagerman in zijn Perfect Day en andere popverhalen. Wanneer je een dergelijk statement leest besef je pas echt hoe klein en nietsbetekenend dit Belgenland toch is (en sommigen pleiten om het nog kleiner te maken). Bij de verkiezing van de grootste Belg moesten er zelfs Nederlanders (Erasmus) bij gehaald worden om de lijst toch enigszins op te smukken. Onze rock- en popmuziek kan wel voor zichzelf spreken (al moet de rest van de wereld ons daar nu juist van overtuigen alvorens we het willen geloven).

De concertenreeks 0110 (2006) heeft getoond dat België klein is. Duidelijk werd ook dat onze muzikanten geen nood hebben aan afbakening van (nog kleinere) grenzen, maar dat we ze moeten openbreken. (P)

zondag 30 maart 2008

MARK TWAIN


We reached Venice at eight in the evening, and entered a hearse belonging to the Grand Hotel d'Europe. At any rate, it was more like a hearse than any thing else, though to speak by the card, it was a gondola. And this was the storied gondola of Venice!--the fairy boat in which the princely cavaliers of the olden time were wont to cleave the waters of the moonlit canals and look the eloquence of love into the soft eyes of patrician beauties, while the gay gondolier in silken doublet touched his guitar and sang as only gondoliers can sing! This the famed gondola and this the gorgeous gondolier!--the one an inky, rusty old canoe with a sable hearse-body clapped on to the middle of it, and the other a mangy, barefooted guttersnipe with a portion of his raiment on exhibition which should have been sacred from public scrutiny. Presently, as he turned a corner and shot his hearse into a dismal ditch between two long rows of towering, untenanted buildings, the gay gondolier began to sing, true to the traditions of his race. I stood it a little while. Then I said:

"Now, here, Roderigo Gonzales Michael Angelo, I'm a pilgrim, and I'm a stranger, but I am not going to have my feelings lacerated by any such caterwauling as that. If that goes on, one of us has got to take water. It is enough that my cherished dreams of Venice have been blighted forever as to the romantic gondola and the gorgeous gondolier; this system of destruction shall go no farther; I will accept the hearse, under protest, and you may fly your flag of truce in peace, but here I register a dark and bloody oath that you shan't sing. Another yelp, and overboard you go."

foto: Benjamin Britten, Opera Death In Venice, 1973 Luister hier naar 'The boy Tadzio shall inspire me'

SNOBISME


'Het toppunt van luxe is je ogen sluiten en even denken aan God of aan geen God, je even proberen te concentreren op het wezenlijkste wat er is, waardoor al het andere minder belangrijk wordt. Echte luxe heeft niet met materie te maken maar met ontvankelijkheid, achterover vallen in het gras en naar de lucht kijken. Het toppunt van luxe is als je ophoudt te rekenen hoeveel je hebt en hoeveel je nog moet krijgen, dat je niets nodig hebt behalve dit heerlijke moment. Het klinkt zo gemakkelijk, en voor iedereen te realiseren, maar het is zo moeilijk. Het is wat de luxe-industrie met alle middelen probeert te ontkennen: echte luxe is niet te koop, je moet het jezelf toestaan.' Oscar van den Boogaard, Snobisme voor beginners, Weekend Knack, nr. 13, van 26 maart tot 1 april 2008.

Ik ben een grote fan van Oscar van den Boogaard. Zijn zomerdagboek Inspiration Point barst van vulkanisch verlangen en hij is een van die zeldzame auteurs van wie je de romans met een warme gloed leest. Maar waarom smaakt lectuur van zijn columns of van dit artikel soms zo wrang? Vinger in de lucht. Ik weet het: omdat de Nederlandse schrijver onlangs verhuisde naar Sint-Martens-Latem, de duurste gemeente onder en boven de taalgrens. En onder andere bericht over reuzenrotsen die hij bij een gespecialiseerde firma bestelt en in zijn riante tuin placeert. Ik wil geen spelbreker zijn. Want Oscar spreekt hierboven natuurlijk de waarheid. Daar ben ik rotsvast van overtuigd.
.
Foto: de rotsformaties Inspiration Point, Bryce Canyon in de Amerikaanse staat Utah.

zaterdag 29 maart 2008

ALISTER MCGRATH


Morgenvroeg op Klara, bij Rondas om 11u: een gesprek met Alister McGrath. Of: hoe je tegenwoordig als gelovige koppig tegen de algemene stroom (zie Dawkins en Hitchens) in kunt varen. En: als coda bij een gesprek dat gisteren om halfvier eindigde in de bar van het STUK. Na dit Klara-interview word ik voorgoed atheïst, geloof ik. Of net niet. Het is me eigenlijk een raadsel wie al dat geloof heeft uitgevonden. En waarom. Het is welletjes geweest. Schrap het aub uit het script dat Wereldgeschiedenis heet. Wikipedia zegt:
.
McGrath werd aan de Universiteit van Oxford opgeleid in de theologie en de scheikunde; in laatstgenoemde discipline promoveerde hij op het terrein van de moleculaire biofysica.Heden ten dage is hij hoogleraar in de historische theologie in Oxford.
.
McGrath was van huis uit geen christen maar overtuigd ongelovig. Hij meende dat het atheïsme wetenschappelijk gezien over sterke papieren zou beschikken, maar kwam daarvan terug toen hij dit nader begon te bestuderen. Zijn eertijds positieve kijk op dit fenomeen stelde hij bij toen hij merkte dat ook het atheïsme zich schuldig had gemaakt aan machtsmisbruik en onderdrukking, zoals in het geval van het Oost-Europese communisme waar het een wezenlijk onderdeel van had uitgemaakt.
.
Hij werd christen omdat hij vond dat het christendom meer te bieden had dan het atheïsme, onder meer omdat het daadwerkelijk iemands leven in positieve zin zou kunnen veranderen. In 1981 werd hij priester in de Anglicaanse Kerk.

TRENY


De Pool Jan Kochanowski wordt in zijn thuisland beschouwd als de grootste schrijver van de renaissance. Bekend is hij vooral voor de cyclus Treny, een bundel klaagliederen, die hij op het einde van de 16de eeuw schreef bij de dood van zijn dochter. Ze werd amper 2,5 en hierboven zie je een schilderij van de vader met zijn gestorven Urszula. Treny werd voor het eerst naar het Engels vertaald door Nobelprijswinnaar Seamus Heaney. In 1995 was dat.

Waarom vertel ik dit? Om mijn encyclopedische kennis te etaleren? Maak je geen illusies. Ik had tot voor vandaag nog nooit van Kochanowski gehoord. Wel beluister ik een cd van de Pool Michael Jacaszek. Deze muzikant bracht net Treny uit en zijn elektro-akoestische composities zijn zo overweldigend dat ik prompt de enigmatische titel van dit pareltje 'googlede'.

Het Poolse woord 'treny' betekent letterlijk klaaglied. En dat is ook wat je hoort. De muziek van Jacaszek is van een hemelse breekbaarheid en verwijst duidelijk naar het literaire meesterwerk. Hij werkt zonder samples, maar manipuleert rechtstreeks met zijn laptop verdwaalde cello's en een aftastende harp. Met lichte clicks en glitches verschijnen fragiele operastemmen en bloedmooie pianotoetsen. De fluisterende en zuigende geluidswereld op Treny neemt de adem weg.

vrijdag 28 maart 2008

CHRISTIAN PROMMER


Tien jaar geleden was ik verslaafd aan het Oostenrijkse duo Kruder & Dorfmeister. De twee gingen vriendschappelijk uit elkaar maar op gezette tijden haal ik hun elektronische slowmotion dub weer uit het rek. Peter Kruder werkte pas nog samen met Christian Prommer voor het project Voom:Voom. Leuk, maar niet meer dan dat.

Tromgeroffel. De naam is gevallen: Christian Prommer. De man is DJ en producer en je leest zijn naam bij de credits van Fauna Flash en Truby Trio. Een paar weken geleden bracht hij solo Drum Lesson Vol. 1 uit en die staat hier al dagen op repeat.

Niet verwonderlijk: Prommer bewerkte electronica classics tot heerlijke jazzarrangementen. Bijvoorbeeld Kraftwerks Trans Europa Express. Of Derrick May's Strings of Life. Ik wacht intussen vol spanning op volume 2, waarbij hij in de omgekeerde richting jazz standards door de elektronische gehaktmolen zal draaien.

HORSES


Straks en dinsdag kun je in het Leuvense CinemaZed gaan kijken naar ZOO, een documentaire van Robinson Devor over paardenliefhebbers in de ruime zin van het woord. De regisseur liet zich inspireren door de dood van een brave Amerikaanse huisvader die zich liet berijden door een hengst en stierf aan interne bloedingen. Zijn mediagenieke dood leidde tot de ontmaskering van een geheime club van zoöfielen in Seattle.
.
In Den Haag loopt momenteel een tentoonstelling van Lucian Freud, kleinkind van de Weense zielenknijper en volgens sommigen de grootste Britse schilder van het moment. Wij gaan vooral eens langs voor de portretten van de legendarische en extravagante performance kunstenaar Leigh Bowery, een massa vlees die het normaal moet hebben van zijn outfit. Daarnaast ontdekte ik onlangs dat Freud ook paarden schilderde. Ze behoren voor mij tot zijn sensueelste werk, hoewel ik niet zeker ben of ze in Den Haag te zien zijn.
.
Het eerste album van de punky Patti Smith heet Horses, geloof ik. In het Parijse Fondation Cartier stelt ze op dit moment fotografisch werk tentoon. Of ze de recente tentoonstelling van David Lynch in hetzelfde Cartier kan overtreffen, valt te betwijfelen. Voor veel critici blijkt haar grafisch werk - ze tekent ook - serieus over het paard getild.

donderdag 27 maart 2008

STAN BRAKHAGE


Ik heb maar één keer meegemaakt dat iemand flauwviel in de cinemazaal. Het was bij een vertoning van The Act of Seeing with One's Own Eyes van de experimentele filmmaker Stan Brakhage. De avantgarde film uit 1971 leidt de kijker meer dan een uur rond bij autopsies van misdaadslachtoffers. Zonder verhaallijn. Zonder geluid. En je voelt de titel aan den lijve, want je kan alleen maar de ogen sluiten. Of flauwvallen natuurlijk... Dit is geen oppervlakkige regisseur die mikt op goedkoop horrorsucces. De filosofische cinema van Brakhage snijdt diep.